Op de hak genomen

Spotprenten over Napoleon
22 december 2015 t/m 1 juni 2016

Tot 1 juni 2016 is in Huis Van Gijn de tentoonstelling ‘Op de hak genomen’ te zien. In het prentenkabinet zijn enkele tientallen spotprenten waarop Napoleon op de hak wordt genomen, te zien. De tentoonstelling is ingericht n.a.v. de 200e verjaardag van de Slag bij Waterloo, die het einde van de heerschappij van Napoleon betekende.

Spotprenten leveren op genadeloze wijze kritiek op politieke situaties. Ook in de tijd van keizer Napoleon, toen vooral in Engeland volop de spot gedreven werd met deze gehate heerser. De politieke spotprent bereikte daar haar hoogtepunt toen Napoleon zijn gezag aan Europa probeerde op te leggen. Kunstenaars als James Gillray, Thomas Rowlandson en George Cruikshank brachten bijna dagelijks geestig bedoelde prenten uit. De politieke spotprenten werden al snel door Franse censuur aan banden gelegd. Maar via omwegen bereikten de Engelse cartoons toch het vasteland en stimuleerden ze anti Napoleontische propaganda.

Vileine teksten

Conservator Wyke Sybesma van Huis Van Gijn: ‘In veel van deze spotprenten worden de fysieke kenmerken van Napoleon sterk uitvergroot. Ook wordt hij wel weergegeven als een monsterlijk wezen, zoals een duivel of een dier, zoals bijvoorbeeld een leeuw, wolf, ezel, aap of vos.’ De afbeeldingen worden voorzien van vileine teksten waardoor ze populair waren bij een groot publiek. Ook in Nederland werden sportprenten gemaakt. De Haagse tekenaar en prentverkoper Wijnand Esser maakte bijvoorbeeld een dertigtal spotprenten op Napoleon. Opvallend is dat zijn Franse cartoons minder venijnig zijn in woord en beeld.

Adelstand

Na de slag bij Waterloo (18 juni 1815) werden er natuurlijk veel sportprenten gemaakt op de vlucht van Napoleon. Op één van deze (Franse!) sportprenten rent Napoleon weg, zijn sabel en ordetekens liggen op de grond. Achter hem houdt zijn zoontje, de koning van Rome, een windmolentje omhoog. Hij raadt zijn vader aan om zijn harnas weg te werpen zodat hij harder kan rennen.

Collectie Van Gijn

De sportprenten komen uit de collectie van Simon van Gijn. Van Gijn was een verwoed verzamelaar en heeft deze collectie, die uit enkele honderden exemplaren bestaat, waarschijnlijk in één keer aangeschaft. De mooiste prenten uit deze collectie zijn vanaf 15 december te zien in het prentenkabinet in Huis Van Gijn.

Sluit het Verborgen Museum