“Ik stond door een kier te gluren” – De dag van de dienstbode

Normaal is Lidwien, de dienstbode, restaurator van schilderijen. “Dat is toch heel wat anders dan restaureren, zeiden de mensen tegen mij. Maar eigenlijk niet. Als restaurator ben je eigenlijk een veredelde poetsvrouw.” Lidwien ontdoet regelmatig schilderijen van stof. “Als restaurator ben je ook dienstbaar, terughoudend, op de achtergrond aanwezig, als bediende ook.”
De rol is voor Lidwien dus geen probleem. Opmerkelijk vond ze dat ze direct voorzichtig en doordacht in huis aan het werk ging. Niet alleen omdat het in het museum is, maar ook omdat er camera’s waren. “Je doet alles langzamer, bewuster. Je tempo daalt naar de 19de eeuw.” Op de vraag of dienstmeisjes van toen rustig en in een kalm tempo aan het werk waren, is het even stil. “Ja, nee, stoffen tussen al die vaasjes en spullen, dat moet rustig, dat kan niet gehaast. Verder wil je ook dat het er allemaal netjes uit ziet.” Na de 24 uur mailde Lidwien dat ze de dagen erna nog steeds bewust bezig was en alles netjes recht legde.

Jurk
De jurk die deze dienstbode moest dragen, zorgde voor wat problemen. Alle jurken hadden achtersluitingen, dus we gingen er vanuit dat dit ook het geval was met dit exemplaar. Lidwien vond dat de jurk raar zat. Na een halve dag is ze er van overtuigd dat ze de jurk écht achterstevoren aan heeft. “Aan de voorkant zaten zoveel plooitjes en zoveel stof, ik kon niet eens mijn rok optillen voor als ik de trap op wilde lopen.” toen ze de jurk omdraaide ging het een stuk beter.
Met zo’n jurk is het ook opletten, want het witte schort is heel snel vies. “Ik ging de emmers van het bad leeggooien in de tuin, spetterde er allemaal aarde omhoog.” Het witte schort werd eigenlijk tijdens het vieze werk niet gedragen, alleen bij het bedienen: “Ik veegde ook de hele tijd mijn handen aan het schort af.” Lidwiens schort bleef dus niet lang wit…

Upstairs – downstairs?
De dag als dienstbode viel mee. Ze hadden niet zoveel last van Mevrouw Van Gijn, want ze kregen nauwelijks orders. Lidwien moest mevrouw even assisteren met haar haar, maar verder werden ze behoorlijk met rust gelaten. Toch had de dienstbode bij het tuinfeest wel het gevoel van ‘zij hebben lol, en wij werken’.
Er ontstond een soort saamhorigheidsgevoel tussen het personeel: “We hadden een soort clubje, Caris de keukenmeid, Emmeline de andere dienstbode en ik. Je zocht elkaar op in de keuken, Even rondhangen en beppen.” Ze had een beetje medelijden met de vrouw des huizes. “Mevrouw Van Gijn kon niet even naar de keuken om te roddelen, daar zou ik wel de balen van hebben.”

Heel hard werken
“De fotograaf betrapte me toen ik door een kier stond te gluren. We hadden geen idee wat er gebeurde in de eetkamer. Af en toe kwam Robin (de knecht) naar buiten, met opdrachten. Halen, brengen.”
Lidwien had medelijden met de knecht. “Hij had het zo druk, wij in de keuken wisten vaak niet hoe het ervoor stond, of we alweer nodig waren voor opdienen of afruimen.” Hij was de enige bediende aan tafel. De dienstbodes brachten de schalen en schotels van de keuken naar de dienkamer. Daar bleek eigenlijk veel te weinig ruimte te zijn. Robin was genoodzaakt bij het afruimen het servies op de grond te zetten. “Het was heel hard werken. Het ging beter toen ik meehielp in de bediening. Maar het was verwarrend toen het bezoek ineens ging doen alsof ik erbij hoorde. Begonnen ze ineens over dat ik aan het promoveren ben, dat paste niet bij mijn rol, en de nederige houding die ik de hele dag aan had genomen, dat was vreemd en ik heb het kort gehouden. Ik dacht laat mij nou maar mijn ding doen en schep in hemelsnaam wat groente op.”

Omdat er meer dan voldoende eten was, gingen de schalen bijna onaangeroerd weer terug naar de keuken. Hoewel voor het team en het hulpteam verrukkelijke 21e eeuwse pizza’s waren besteld, viel men aan op de 19de eeuwse gerechten. “Over de hele avond gespreid aten we de heerlijkste hapjes.” De planning van de keuken moet heel ingewikkeld zijn geweest, aldus dienstbode Lidwien. “De keukenmeid was niet alleen kok, maar ook de coördinator van het geheel. Ze had een belangrijke rol.”

Ontdek Huis Van Gijn

Sluit het Verborgen Museum