“Alles kost zoveel tijd” – De dag van de keukenmeid

Caris, de keukenmeid voor 24 uur, is in het normale leven educator bij het museum. Zij neemt met alle liefde de keuken voor haar rekening.
Er is alleen een probleem.
Deze keukenmeid kan niet koken…
Daarom werd ze geassisteerd door een collega, die van origine kok is.
Maar één keukenmeid?
De hedendaagse keukenmeid vindt het onbegrijpelijk dat één keukenmeid voor al het eten zorgde, voor zowel het echtpaar Van Gijn met eventuele gasten als voor het personeel.
“Hoe deed ze dat, het is haast niet mogelijk!” Zou er mogelijk voor grote diners extra personeel voor de keuken ingehuurd zijn? Dat zou zomaar kunnen.
Taarten, chocolaatjes en suikerwerk geserveerd bij dessert werden mogelijk bij de banketbakker besteld. En dat scheelt natuurlijk heel veel tijd voor de keukenmeid.
Alles kost zoveel tijd
Het fornuis uit 1890 in Huis Van Gijn komt uit Lyon en is van plaatijzer. Het werd gestookt op kolen, maar voor de 24 uur stoken we het fornuis met hout. Het bereiden van de recepten zorgt voor wat problemen.
De kookboeken melden namelijk niets over temperatuur of kooktijden. Nu is zo’n fornuis qua temperatuur ook niet te regelen, maar het was toch wel makkelijker geweest als in de boeken zou staan hoe lang een pastei in de oven moet. “Je hebt hier veel gevoel en vooral veel ervaring nodig voor het koken op zo’n fornuis.”
Het stoken neemt veel tijd in beslag. Het duurt even voordat het fornuis door en door heet is. Maar als het vuur eenmaal goed brandt, dan brandt het. Toch moet de keukenmeid alert blijven, want even te veel afgeleid en het vuur doofde alweer.

“Alles kost zoveel tijd, alleen water koken voor je ei.” Inderdaad, voordat het water kookt, je soep gaar is, gaat er veel tijd overheen. Wij denken nu dat men vroeger al hun groenten helemaal tot moes kookte, maar misschien hebben die lange kooktijden veel meer te maken met dat lang duurde voordat de pan en de inhoud de goede temperatuur had. Het is langzaam koken op dit oude fornuis.
Zware jurk
Niet het koken kostte Caris het meeste energie, maar het dragen van de jurk. “Het was een hele zware jurk. Ik had beurse schouders aan het einde van de dag.” Waarschijnlijk droeg ook personeel een corset, waardoor letterlijk het ‘dragen’ van de jurk makkelijker werd. Een corset ondersteunt het lichaam. “Ik hoop dat dit exemplaar niet de zomer variant was, maar de winterversie.” Misschien had ze niet zo’n geluk met deze super dikke katoenen jurk op deze zomerse dag. Maar het stond heel goed en het leek net alsof ze uit 1900 de keuken uitgelopen was.
Al die vetten – boter, room en al dat vlees – had je lijf hard nodig om je energie op peil te houden, denkt Caris.
Keukenprinses
Ook de keukenmeid had zich goed ingelezen in de etiquette en omgangsvormen tussen het personeel. Wanneer er geen mannelijk personeel of geen chique huishoudster in dienst was, stond de keukenmeid het hoogst in aanzien: ‘De keukenmeid is nummer één, en ik denk, dat ook van dit gebruik ‘t woord ‘keukenprinses’ afkomstig is. Zij is in de keuken alleenheerseres en zij weet zich door de andere dienstboden te doen eerbiedigen.’ (uit: Het Wetboek van mevrouw Etiquette, ca 1900)
Het domein van deze prinses is ook een sociale plek. Tegenwoordig staan de meeste gasten op feestjes in de keuken bij hun gastheer/vrouw. Maar ook toen moet het een gezellige plek geweest zijn. “Een warme plek in huis, waar je je hart kon luchten.”
“We zijn deze dag heel bleu begonnen. Maar we hebben verschrikkelijk veel geleerd en heel hard gewerkt. Het was pittig maar ik had het zeker niet willen missen.”

 

Ontdek Huis Van Gijn

Sluit het Verborgen Museum